"In a world driven by short attention spans and the delusion of the day, stones intrigue through their immutability and their resistance to decay. Humans attempt to appropriate this imperishability by fashioning them into buildings, jewelry, sculptures and graves; by capturing their thoughts in them and storing data in them. Lizzy Pauwels, on the other hand, observes and paints stones in their natural complexity and unapologetic capriciousness. Fascinated by their status as carriers of information from a past and a continuity that transcends human existence, she sees the permanence of stone not as something to overcome, but as a source of inspiration. In her dialogue with the primordial, she embraces her humility, and places this in sovereign opposition to our daily futile and vain struggle against insignificance. In doing so, Lizzy Pauwels reveals herself as a quintessential exponent of our time, in which humans or the individual are no longer the measure of all things."

(B. Beelaert, 2025)

Volharden in de broosheid

Het verhaal van de steen. Er zijn evenzovele verhalen als er stenen zijn. Ik ben de steen. Archeologie van een vorig verhoopt leven, het kind van een vader (hem- en een moeder (haar) beide onbereikbare vergezichten in een berglandschap dat schittert op grote hoogte en verlangen transformeert in hoop. Iedereen die je bent, alles wat je bent, de onbewogen beweger, Alice, Mildred en Lizzy. De steen die vol kleur oplicht in het zeewater, die steen die met jou wegzinkt in de rivier, de steen die weegt op je borstkas, de steen die jou eeuwigheid belooft. 

'Het is niet eenvoudig om het gezegd te krijgen, er is geen eenvoudige weg naar betekenis-omdat het geen vinden maar zoeken is en ook wel geen zoeken maar vinden' - Derek Jarman - Modern Nature. 

Morgen staan hier andere woorden want verhalen zijn strikt genomen slechts constructies van de geest. Het zijn gebeurtenissen die elkaar al dan niet toevallig opvolgen en het behoort tot onze soevereiniteit daarin een oorzakelijk verband te erkennen. Werken met stenen, op zoek naar het verhaal van de steen, een kei behoort tot de keien zoals een mens tot de mensen. Zij maken dezelfde dingen mee, denkt Lizzy. Keien zitten stil, spreken niet tegen, laten je fantasie een vlucht nemen door hun vorm en kleur. Ze conformeren zich aan elke situatie door doodgewoon en totaal zichzelf te blijven. Sowieso dragen  ze ouderdom mee en daarmee dragen ze standvastigheid uit. Ze verworden dus heel makkelijk tot een metafoor. Vooral het hermetische wezen van de steen fascineert. Elke steen is in se niets anders dan zichzelf. Dat geeft een houvast dat je kan koesteren en uitdragen. Daarom zou je denken dat de soliditeit van de steen herkenbaar terug te vinden is in schilderijen en voorstellingen die Lizzy ervan maakt. Maar niets is minder waar. Haar werk straalt net teerheid en kwetsbaarheid uit, de keien zijn veelkleurig, hebben een poreuze huid net als haar andere werken. Er schemert leven en kwetsbaarheid in door. Tegenover het onwrikbare karakter van waar een kei voor staat, lijkt ze geborgenheid en empathie te willen plaatsen. Vaak zijn de schilderijen die ze maakt slechts een suggestie van dingen die je elke dag tegenkomt en waaraan je onachtzaam voorbij loopt: een bed: een boom, een huis, een paard, maar ook haar zoon of dochter, een vriend.. Maar er is maar aan de hand. Ze geeft deze beelden niet zomaar uit hand, vanzelfsprekend zijn ze niet. 

Ook in haar performances worden de dingen niet zomaar uitgesproken, integendeel, in 'Een bedje van papier' laat ze de toeschouwer geduldig wachten tot haar woorden en zinnen, letter na letter op de grond heeft uitgespreid. Betekenis ligt dan niet meer in de neergeschreven woorden en zinnen, maar in het langzaam uitgesproken gebaar van de zorgvuldige plaatsing van de letters en de suggestie van toevalligheid die ermee gepaard gaat. Een performance is bovendien geen theaterstuk: al blijft het een vooraf geplande setting, de actie zelf kan elk moment alle richtingen uit gaan, precies omdat die setting helemaal niet die van een theatervoorstelling is en de grenzen tussen publiek en performer veel vager zijn. Wellicht is dat de reden waarom Mildred al die kunstenaars graag bij haar over de vloer laat komen.

Die hang naar experiment is een constante in al haar werk. Haar schilderijen zijn vaak vaag, op het randje van amorf, de stenen willekeurig gekozen, de teksten in letters gefragmenteerd. Taal en beeld blijken voor Lizzy binnen een discontinue spectrum te bestaan, de wereld wordt opgedeeld in fragmenten van letters en beelden, woorden laten zich telkens hergroeperen als in een oneindige evenwichtsoefening, waarbij alle letters alle woorden toebehoren en in elk verhaal kunnen wortelen. Je weet nooit of je alles gezien hebt, of alle letters voorhanden zijn, of de fragmenten ooit het wel het volledige beeld zullen vormen. Zo bestaat het werk 'xx' uit een hoeveelheid stukjes papier, die ze zorgvuldig uit reproducties van beelden uitgeknipt heeft en waar je zelf een beeld mee kan reconstrueren. De controle over het eindbeeld geeft Lizzy bewust uit handen. 

Ook haar schilderwerk ademt eenzelfde gevoel van distantiëring uit, of misschien beter, de aarzeling om te benoemen. Waarom hapert haar beeld en valt het uit elkaar, is het aangetast, kwetsbaar en onaf? Misschien schuilt waarachtigheid voor de kunstenares net in de weerbarstige druppels op het doek, in het licht dat door de vegen verf breekt, doorheen spleten als zijn het littekens. In de morsige beelden van flarden onbestemde memorie waarvan de kleuren slechts aarzelend kleur mogen zijn en de geschraapte textuur van het schilderij aanvoelt als het vervellen van de huid waarop druppels nazinderen op het doek na de doortocht van de verfborstel. Alles ademt aarzeling uit of is het echt een bewuste loslaten van een te strakke eigen regie over het beeld? En wat wil ze dan loslaten, waarom zoekt ze die onzekerheid, het onverwachte op?  

Steeds opnieuw introduceert Lizzy willekeur en toeval in haar oeuvre. Je kan het zonder twijfel een leitmotiv noemen in de keuzes die ze maakt, als kunstenares, en vooral als mens. Zij houdt van het experiment en de daarbij horende gevolgen, zelfs al het mislukkingen zijn, want in haar wereld en denken maken die een cruciaal deel uit van het leerproces. (haar engagement in het kunstonderwijs is er dan ook niet zomaar, ze vult er een existentiële behoefte mee in). Gedreven door een bijzondere rationele nieuwsgierigheid die je terugvindt in zowat alles wat ze onderneemt, bevraagt ze de wereld en noteert in stilte alle antwoorden in een enorm imaginair schrift waartoe zij alleen toegang heeft. Zonder zelf teveel prijs te geven (wellicht is zij de steen), dat laat ze graag aan anderen over. Haar genegenheid berust daarom bij mensen die de dingen durven benoemen. Alsof ze wil omhelzen wat haar raakt, zelfs dat wat haar pijn doet. In de wijze waarop ze met mensen dingen omgaat desemt haar aandacht en liefde zachtjes, geduldig en zelfs kwetsbaar door. De steen komt in talloze verschijningsvormen en kleuren voor de dag. 

Wat overblijft voor Lizzy is dus herwonnen begrip, het omhelzen van een bijwijlen stugge werkelijkheid vanuit een zoeken naar beschrijving en betekenis. dat bereikt ze met een terugkeer naar de allereenvoudigste zin, het allereenvoudigste spreken, het allereenvoudigste beeld, en wij toeschouwers, mogen zelf verder aanvullen. Het lijk dus minder belangrijk om de mensen en dingen zelf te benoemen, wel hoe zijn zichzelf willen en kunnen beschrijven. Daarom presenteren haar werken zich als onbestemde schaduwbeelden van een werkelijkheid die zich buiten afspeelt, als bijeen gesprokkelde restbeelden of fragmenten om zo een congruentie van betekenissen te vormen. Zo bedrijft ze een archeologie van het Zijn en inherent aan het wezen van de archeologie blijft haar beschrijving onvolkomen. Haar zoektocht belichaamt het omhelzen van een tekort. 

Wie uiteindelijk herkent de verwantschap tussen de keien aan het strand in Dungeness, die naamloos naast elkaar liggen, onaanraakbaar als gecondenseerde zielen in een landschap met steeds wisselend uitzicht met haar geheel eigen (atelier)kamer, het salon, de plek waar ze geruisloos de wereld verzamelt, waar Mildred met grote gastvrijheid haar kunstenaars ontvang, Alice het theater herbenoemt met fragmenten en puzzelstukjes en Lizzy haar keien kaatst om ze in het licht aan de horizon in zee te laten verdwijnen. 

Maar morgen staan hier andere woorden...

'De volgende dag gooide Peter zijn boeken over moderne kunst in het vuur en de daaropvolgende dat vertrok hij.' - Nocilla trilogie, Augustin Fernandez Mallo, 21 jan 2022, Instagram

(P. Boël, maart 2024)